Het Erfgoedplatform lobbyt over grenzen

Zeventien leden telt het Erfgoedplatform inmiddels. Gezamenlijk trekken zij op om de belangen van materieel en immaterieel erfgoed te behartigen. Ook de Federatie Ruimtelijke Kwaliteit is lid. Het verhaal van een plek wordt steeds belangrijker.


De laatste winnaar van de BNG Bank-erfgoedprijs (uitgereikt door het Erfgoedplatform) was
Bergen op Zoom. De jury roemde onder andere het straatbeeld- en plaveisel, met relatief weinig commerciële ontsiering...


Het verhaal van een plek wordt verteld door velen: naast archeologen en monumentenzorgers, ook door degenen die het immateriële erfgoed zoals streekgebruiken en -feesten bewaren en door organisaties die de digitale toegankelijkheid van archieven verzorgen. De wenselijkheid van een herbestemming boven sloop wordt een stuk overtuigender als er verhalen en beelden bekend zijn over de geschiedenis van dat gebouw. Ook in het ontwerpen en het adviseren over ingrepen in de publieke ruimte wordt het narratieve aspect steeds belangrijker.  Het ‘verhaal van de plek’ is cruciaal in de vraag of een ontwerper zijn plan maakt met respect voor de omgevingskwaliteit.


...en de weer zichtbaar gemaakte oude muurreclames

Hoeders van de verhalen komen samen in het Erfgoedplatform. Voor de Federatie Ruimtelijke Kwaliteit biedt het een ontmoeting met relevante disciplines uit het erfgoedveld. Inmiddels bestaat het Erfgoedplatform uit zeventien leden uit alle hoeken:  roerend en onroerend materieel erfgoed,  als ook immaterieel erfgoed (zie kader). Aan de wieg van het platform staat Kunsten ’92. Dit is de  belangenorganisatie voor de hele kunst-, cultuur- en erfgoedsector, met 390 leden uit alle disciplines; theaters, musea, orkesten, toneel- dansgezelschappen, kunstenaarsorganisaties, erfgoedorganisaties, brancheorganisaties en fondsen. In 2009 bleek dat ook de erfgoedsector behoefte had aan een gezamenlijke lobby en zijn enkele aangesloten erfgoedorganisaties bijeengekomen in een eigen platform. De BNG Bank Erfgoedprijs als stimulering voor goed gemeentelijk erfgoedbeleid werd geïntroduceerd en bij verkiezingen zijn beleidsagenda’s over erfgoed opgesteld. Momenteel bereidt het Erfgoedplatform een erfgoedbeleidsagenda voor met het oog op de landelijke verkiezingen in 2017.

Kijk- en luistercijfers
Erfgoed heeft de afgelopen jaren zijn belang weten aan te tonen. Vergeleken met de kunst- en de ruimtelijke sector is erfgoed tijdens de bezuinigingen redelijk overeind gebleven. De belangstelling voor de eigen geschiedenis en het cultureel erfgoed groeit, mogelijk als reactie op een steeds verder globaliserende wereld. Het is de erfgoedwereld bovendien gelukt te integreren met andere sectoren, denk aan de creatieve industrie en ruimtelijke ordening. Juist nu het belang van erfgoed breed wordt gevoeld, is het noodzakelijk om na te denken over de toekomst van de erfgoeddisciplines.
Zeker in het licht van de ingezette decentralisatie, die cultureel erfgoed minder een zaak van professionals maakt en meer ‘van ons allemaal’. Hoe ga je als erfgoedorganisatie om met de (voorgestelde) grotere betrokkenheid van burgers? De rol van de ‘expert’ verandert. En welke financiële gevolgen gaat dit hebben? Worden in de erfgoedsector ook ‘kijk- en luistercijfers’ bepalend? Over deze onderwerpen wisselen leden van het Erfgoedplatform ideeën uit en wordt - eventueel - een gezamenlijk geluid georganiseerd.

De leden van het Erfgoedplatform komen één keer per jaar bijeen om bij te praten over actualiteiten binnen hun organisaties en bredere maatschappelijke tendensen die raken aan erfgoed. Wanneer daar behoefte toe wordt gevoeld, kunnen leden van het Erfgoedplatform ook tussentijds bijeenkomen om gezamenlijk te reageren op maatschappelijke en politieke actualiteiten. De platformleden houden elkaar via de mail op de hoogte als zij initiatieven nemen rondom beleidsbeïnvloeding of als zij incidenten, ‘brandhaarden’ en interessante ontwikkelingen signaleren die aandacht van het Erfgoedplatform behoeven.

Aardbevingsschade
De casus van de aardbevingsschade in Groningen kan het belang van de samenwerking in het Erfgoedplatform illustreren. Wie alleen door de bril van veiligheid en kostenafweging kijkt (als de schijn niet bedriegt, dan kijkt met name de NAM zo), komt met oplossingen die geen draagvlak vinden. De schoonheid en eigenheid van Groningen hangt bijvoorbeeld nauw samen met de opbouw van het landschap, de bedijkingen, de wierden, de rol van de herenboeren in hun borgen tegenover de veenderijen en keuterboeren op het land. Kennis van architectuur en bouwhistorie is voor het Groningse drama niet genoeg. Juist de samenwerking vanuit alle erfgoeddisciplines met partijen in de bouw en het ruimtelijk domein is noodzakelijk om alternatieven te ontwikkelen die recht doen aan de Groningse historie en kunnen rekenen op draagvlak onder de bevolking. Het is één voorbeeld van het belang van interdisciplinaire samenwerking.
Maria Lamslag van Kunsten ’92 en Flip ten Cate


 

Leden Erfgoedplatform Kunsten ’92

 


Aanmelden voor de nieuwsbrief Federatie Ruimtelijke Kwaliteit kan via:
http://www.ruimtelijkekwaliteit.nl/aanmelden-nieuwsbrief




Nieuwe Publicaties

Onderstaande publicaties zijn zolang de voorraad strekt, tegen verzendkosten te bestellen bij de Federatie Ruimtelijke Kwaliteit: info@ruimtelijkekwaliteit.nl of 020 412 49 64

  • Omgevingskwaliteit - investeren in een beter NederlandOmgevingskwaliteit - investeren in een beter Nederland

    De Federatie Ruimtelijke Kwaliteit formuleerde in april 2021 haar wensenlijst voor de komende kabinetsperiode: investeer in kwaliteit.

    lees verder

  • Kwaliteit van bedrijventerreinenKwaliteit van bedrijventerreinen

    De 3500 bedrijventerreinen in ons land zijn zelden pareltjes van ruimtelijke kwaliteit. Toch werkt één derde van de beroepsbevolking op een bedrijventerrein. Er is momenteel in politiek en samenleving veel aandacht voor een aantrekkelijke leefomgeving, maar over een aantrekkelijke werkomgeving wordt minder gesproken.

    Benodigde investeringen vanwege verduurzaming van de energieproductie, klimaatadaptatie of de transformatie van werken naar wonen en winkelen zijn een kans om de ontwerpkwaliteit van de gebieden en gebouwen te verbeteren.

    lees verder

  • Jaarverslag 2019Jaarverslag 2019

    2019 was onder meer het jaar van werkbezoek van minister Ollongren aan onze Federatie. En we richtten de focus op de culturele daad die het bouwen aan een duurzame toekomst vooral óók is.

    lees verder

Federatie Ruimtelijke Kwaliteit