Op donderdag 30 oktober vond de landelijke Secretarissendag plaats bij Studio Vinke in Amsterdam. De dag wordt jaarlijks door de Federatie georganiseerd voor secretarissen van adviescommissies, kwaliteitsteams, stadsbouwmeesters en andere kwaliteitsadviseurs die zich inzetten voor de kwaliteit van de leefomgeving binnen gemeenten, regio’s, waterschappen en andere organisaties. Vanaf de zesde verdieping van het mooie pand van Studio Vinke genoten de deelnemers van een prachtig uitzicht over het IJ, met aan de overzijde de moderne contouren van Amsterdam-Noord. Het vormde een inspirerend decor voor een dag vol uitwisseling en verdieping.

 

Na een warm welkomstwoord van Esther Ledeboer, projectleider bij de Federatie Ruimtelijke Kwaliteit en organisator van de dag, opende directeur Mariëlle Hoefsloot het programma met een korte schets van de actualiteiten van de Federatie.

Vervolgens gaf Paul Rosenberg, algemeen secretaris van de commissie Omgevingskwaliteit bij de gemeente Amsterdam, een boeiend inkijkje in hoe de stad de advisering over omgevingskwaliteit heeft ingericht en hoe de commissies en het beleidsteam – dat verantwoordelijk is voor de nota omgevingskwaliteit – hierin samenwerken. Zijn collega David van Weeghel, werkzaam als beleidsadviseur Bestaande Stad, deelde enkele fundamentele thema’s die binnen de nieuwe nota omgevingskwaliteit een plek krijgen, zoals collectiviteit, historische gelaagdheid en ruimte voor de geleefde omgeving.

 

Arlette van Poppel, directeur van Dorp, Stad en Land, besprak de trend dat steeds meer gemeenteraden vragen om een uitbreiding van beleidsarme of welstandsvrije gebieden. Deze ontwikkeling is onderdeel van de bredere roep om regels te verminderen op basis van de misplaatste de aanname dat dit zou leiden tot sneller en betaalbaarder bouwen. Arlette besprak de heersende misverstanden en wees op de mogelijke gevolgen die zulke keuzes op de langere termijn kunnen hebben voor de kwaliteit van onze leefomgeving. Veel aanwezigen herkenden deze zorg en deelden hun eigen ervaringen met regelvrij/welstandsvrij bouwen. Duidelijk werd dat een aantal gemeenten recent bewust weer van ‘welstandsvrij’ is afgestapt, omdat er te veel weerstand ontstond en het hen niet bracht wat ze wensten. De Federatie werkt aan een artikel hierover, waarin aan de hand van enkele praktijkvoorbeelden dieper op het onderwerp wordt ingegaan.

 

Mirjam Steins, beleidsadviseur omgevingskwaliteit en secretaris van de adviescommissie omgevingskwaliteit bij de gemeente Tilburg, vertelde hoe ze binnen haar gemeente het beleid voor omgevingskwaliteit heeft ontwikkeld en dit heeft weten te verbinden met andere beleidsterreinen. Een essentieel onderdeel daarbij was de communicatie en het actief betrekken en enthousiasmeren van collega’s uit verschillende teams, zodat omgevingskwaliteit een gezamenlijke ambitie is geworden.

 

Na de lunch namen de deelnemers deel aan interactieve workshops, waarin twee concrete vragen centraal stonden. De eerste vraag was: hoe kun je advies uitbrengen over iets waarbij er geen sprake is van een weigeringsgrond, en hoe vergroot je de kans dat er daadwerkelijk iets met dat advies gebeurt? En de tweede vraag luidde: hoe kun je voortbouwen op de identiteit van een gebied en tegelijk een plek creëren die voor én van iedereen is, aan de hand van de herkomstwaarde, belevingswaarde, gebruikswaarde en toekomstwaarde?

 

Tijdens de plenaire sessie die daarop volgde, presenteerden de groepen hun bevindingen en inzichten. Als antwoord op de eerste vraag werd artikel 1.3 van de Omgevingswet als basis voor advisering over goede omgevingskwaliteit genoemd. Daarnaast kan elk door de raad vastgesteld beleid een waardevol haakje voor advies bieden. Een ander idee is het verkennen van de grenzen – en daarmee de ruimte – binnen het nieuwe Omgevingsbeleid. Ook het vrijblijvend adviseren is besproken. In alle gevallen heb je wel draagvlak nodig voor de betreffende advisering, en daarbij is een goede relatie en liefst ook backing vanuit het bestuur en de ambtelijke organisatie nodig.

Bij het bespreken van de tweede vraag kwam naar voren dat regionale identiteitskenmerken vaak grote invloed hebben in kleinere gemeenten. Veel gebiedskenmerken zijn gemeentegrens overschrijdend en kunnen op regionaal niveau worden gedefinieerd. In zulke gevallen kan een regionale kennisorganisatie, de provincie of een steunpunt voor ruimtelijke kwaliteit een belangrijke rol spelen bij het vaststellen van de regionale identiteitskenmerken van de gemeente. Met andere woorden, ook op het gebied van de kwaliteit van de leefomgeving loont een regionale inzet.

De dag werd afgesloten met een uitleg over en excursie naar het Marineterrein in Amsterdam. Jurian Voets, stedenbouwkundige bij de gemeente Amsterdam en al tien jaar betrokken bij het Marineterrein, vertelde over de geschiedenis en ontwikkeling ervan. Daarna zagen we zijn verhaal in de praktijk tijdens een rondleiding die Jurian gaf samen met Chiquita Odjo-Seymonson, eigenaar van Colourful Guidance en tevens buurtbewoner. Met een grote groep genoten we van het afwisselende terrein en de vele bijzondere achtergrondverhalen. Het was een prachtige en zonnige afsluiting van een inspirerende en leerzame dag.

 

---

Onderstaande presentaties kunnen online worden bekeken:

Commissie Omgevingskwaliteit_Presentatie Paul Rosenberg en David van Weeghel

Omgevingskwaliteit in Tilburg_Presentatie Mirjam Steins

Marineterrein_Presentatie Jurian Voets