In gesprek met Tweede Kamerleden over een nieuwe bouwcultuur

Op woensdag 15 april organiseerde de Federatie een ontbijtsessie voor Tweede Kamerleden in Nieuwspoort. Tijdens deze sessie stond de nieuwe bouwcultuur centraal die Nederland nodig heeft om in alle maatschappelijke behoeften te voorzien. Het kan namelijk wél — je moet alleen weten hoe. Susan Top (gedeputeerde provincie Groningen voor onder meer de herstelagenda en ruimtelijke kwaliteit), Dianne Maas (bouwmeester versterkingsopgave gemeente Groningen), Francesco Veenstra (Rijksbouwmeester) en Mariëlle Hoefsloot (directeur van de Federatie) gingen hierover met de Tweede Kamerleden in gesprek. 

Nederland is bezig met een ingrijpende ruimtelijke transformatie. Voor de aanpak van maatschappelijke opgaven zoals woningbouw, energie, infrastructuur, water, landbouw en natuur zal volgens de Vereniging van Nederlandse Gemeenten de komende jaren circa 10% van het land van functie veranderen. Dit vraagt niet alleen om stevige en zorgvuldige ruimtelijke keuzes, maar ook om een nieuwe bouwcultuur. 

Tijdens de ontbijtsessie werd besproken hoe die nieuwe bouwcultuur eruit kan zien en wat ervoor nodig is. In een goede bouwcultuur staan de maatschappelijke opgave en de toekomstige bewoners en gebruikers centraal, in het hart van de samenwerking. Iedereen is daar verantwoordelijk voor: in ieder geval de opdrachtgever, de ontwikkelaar, de ontwerper, de bouwer en de overheid. Zo wordt vanaf het prilste begin van het samenwerkingsproces de kwaliteit en de realisatie van de opgave de gemene deler van alle partijen. Kwaliteit werkt niet alleen als gedeelde ambitie, maar ook als versneller van de realisatie. Om zo te kunnen werken vraagt een andere rolinvulling van alle deelnemers aan de samenwerking. Specifiek voor de overheid betekent dat inzetten op vier belangrijke taken: 

• optreden als marktmeester (voor de kosten van grond, grondstoffen en capaciteit);
• het creëren van randvoorwaarden (energienetwerk, stikstof, bereikbaarheid, etc.); 
• het herdefiniëren van processen en samenwerkingen (Anders werken onder de Omgevingswet); 
• het verbeteren van het beleidshuis in iedere gemeente (heldere en gebiedsgerichte prioritering).

Een bouwcultuur is altijd regionaal ingericht en heeft als een van de eerste taken om alle relevante partijen, ambities en middelen samen te brengen rondom die maatschappelijke opgave. De rol van een goede marktmeester is hierbij cruciaal.

Naast het verkennen van de nieuwe bouwcultuur werd besproken hoe we door schalen heen kunnen samenwerken.

In het afsluitende gesprek verkenden de Tweede Kamerleden wat gemeenten en provincies nodig hebben van het Rijk: het lef om de kwaliteit van de leefomgeving centraal te stellen, regionale bundeling van programma’s en middelen, het bieden van vrije regelruimte en het actief stimuleren van een goede regionale bouwcultuur. Tot slot werd ook verwezen naar een artikel van Daan Remarque in Het Financieele Dagblad: Nederland sneller energie-onafhankelijk? Dan moet je geen regels afschaffen, maar procedures verkorten.

Fotograaf: Sandra Uittenbogaart